Metodologia sondaży

Jakie dane przedstawiają wykresy?

Na wykresie liniowym przedstawionym na stronie głównej prezentujemy poparcie poszczególnych partii politycznych – odpowiedź na pytanie „Jeśli wybory odbyłyby się w najbliższą niedzielę, na jaką partię zagłosował(a)by Pan(i)?” W żadnej mierze nie jest to przewidywanie wyników mających nastąpić w przyszłości, w określonym terminie, wyborów – jest to prezentacja aktualnego w okresie badania poparcia, na które wpływ mają bieżące wydarzenia. Badanie telefoniczne (realizowane najczęściej w ciągu 1-2 dni) jest szczególnie czułe na krótkotrwałe zmiany poparcia.

Wykres ma charakter prostej łamanej – łączącej poszczególne punkty pomiarowe (poparcie w poszczególnych dniach badania). Dodatkowo - w postaci wstęgi otaczającej podstawowy wykres – oznaczono błędy pomiarowe dla poziomu ufności 95%; oznacza to, że prawdziwe poparcie partii mieści się z prawdopodobieństwem 95% wewnątrz oznaczonych pasów (patrz błąd, patrz poziom ufności). Dopuszcza się – z prawdopodobieństwem 5% - że prawdziwe poparcie nie mieści się w oznaczonych wstęgach. Jeśli wstęgi dla dwóch partii przecinają się (zachodzą na siebie) oznacza to, że przewaga którejkolwiek z partii nad drugą wcale nie jest pewna.

Co to są badania CATI

CATI (Computer Assisted Telephone Interviewing) - technika stosowana przy realizacji badań ilościowych, polegająca na prowadzeniu wywiadów telefonicznych z wykorzystaniem komputera. Podstawową zaletą badań CATI jest bardzo korzystna relacja czas realizacji – jakość uzyskanych danych – koszty przedsięwzięcia.

Dział Badań Telefonicznych CATI w Millward Brown dysponuje w pełni profesjonalnym studiem z blisko 300 stanowiskami ankieterskimi. Wywiady prowadzone są przez przeszkolonych ankieterów pracujących pod nadzorem doświadczonej ekipy supervisorów. Na stałe współpracujemy z 500 doświadczonymi ankieterami, a nasze studio CATI umożliwia realizację nawet 6000 pięciominutowych wywiadów dziennie.

Zapis wyników wywiadów badania telefonicznego dokonywany jest przy zastosowaniu sieci komputerowych terminali sprzężonych z centralą telefoniczną i telefonami ankieterskimi. Płynny przebieg procedury wywiadu i kodowania gwarantuje platforma ODIN (NIPO), która umożliwia kontrolę zakresów odpowiedzi, automatyczną realizację reguł przejść, rotację i randomizację pytań w blokach i szczegółową kontrolę realizacji próby. Technika CATI daje pełne możliwości śledzenia przebiegu badania oraz kontroli jakości pracy ankieterów na bieżaco.

Studio CATI Millward Brown posiada certyfikat jakości Programu Kontroli Jakości Pracy Ankieterów przyznawany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku (OFBOR).

Komputer w badaniach CATI

Rola komputera w badaniu telefonicznym jest nie do przecenienia. Odpowiada on bowiem za następujące elementy badania:

  • Nadzór nad prawidłowym przebiegiem wywiadu, czyli zrealizowanie kwestionariusza w wersji zgodniej ze scenariuszem badania. Pozwala zadawać różnym respondentom różne pytania  - zarówno ze względu np. na ich cechy demograficzne, jak i uwzględniając odpowiedzi udzielone w dotychczasowym toku badania. Przykładowo respondentowi, który odpowie, że nie będzie brał udziału w wyborach, nie będzie zadane pytanie o to na kogo zagłosuje, a respondenta nieletniego nie zapytamy o udział w wyborach. Skrypt kwestionariusza pozwoli też na automatyczne ograniczenie możliwych odpowiedzi (np. wybór tylko partii startujących w wyborach)
  • Nadzór nad prawidłowym realizowaniem próby – w tym zapewnienie odpowiednich proporcji w rozkładzie terytorialnym (wojewódzkim i klas wielkości miejscowości) oraz demograficznym
  • Dokonywanie umówień wywiadu na terminy dogodne dla respondenta i wielokrotne powtarzanie prób dodzwonienia się pod określony numer telefonu (zajętego bądź nieodbieranego) – dzięki czemu możliwe jest realizowanie badania na wylosowanych pierwotnie numerach bez konieczności nadmiernego ich mnożenia
  • Bezpośredni, bieżący nadzór supervisorów nad realizacją badania przez poszczególnych ankieterów

Dzięki komputerowi badanie może mieć charakter losowy z dokładnym warstwowaniem próby i dużym jej rozproszeniem. To stanowi o jakości badania i reprezentatywności danych zebranych w jego trakcie.

Prognoza wyborcza

Przedstawione wyniki nie stanowią w żadnej mierze prognozy wyborczej, a więc przewidywań wyników rzeczywistych, przyszłych wyborów - są tylko odzwierciedleniem aktualnego poparcia poszczególnych partii politycznych. Nie jest rolą badacza budowanie jakichkolwiek modeli predykcyjnych, a jedynie gromadzenie najbardziej rzetelnych danych bieżących.

Wahania poparcia pomiędzy poszczególnymi sondażami mogą mieć dwojakie przyczyny: z jednej strony odzwierciedlają naturalne reakcje elektoratu na poszczególne wydarzenia polityczne, społeczne i ekonomiczne, mające miejsce w otaczającym nas świecie, z drugiej są odzwierciedleniem przyjętej metody badawczej – badania opartego na próbie, a nie na całej populacji, a więc obarczonego niepewnością pomiarową. Poddając analizie poszczególne linie na wykresie należy więc obserwować raczej długotrwałe trendy – które w wyniku ekstrapolacji do daty wyborów mogą estymować ich wyniki - niż sugerować się jednorazowymi wahnięciami poparcia. Te wahnięcia warto analizować jedynie pod kątem ewentualnych reakcji na konkretne zjawiska poprzedzające badanie. Zawsze w analizach, a w szczególności w próbach prognozowania, należy brać pod uwagę błąd pomiarowy, mając na względzie, że w przypadku ekstrapolacji (wnioskowania na okresy przyszłe) błąd ten ulega powiększeniu tym bardziej, im bardziej prognozowana przyszłość jest odległa. Warto też brać pod uwagę, że proste modele liniowe nie są zazwyczaj optymalnym narzędziem predykcyjnym. Podkreślić należy, że autorzy badania nie sugerują żadnych metod ekstrapolacyjnych, pozwalających na przewidywanie przyszłych wyników wyborów. W analizie trendów nie powinno się też używać danych pochodzących z różnych badań – prowadzonych przez różne ośrodki badawcze różnymi technikami. W praktyce oznacza to brak możliwości porównania wyników badań prowadzonych przez różne instytuty badawcze.

Podstawa analizy N=

Sondaż realizowany jest każdorazowo na próbie (około) N=1000 respondentów w wieku ponad 18 lat. Nie wszyscy jednak respondenci deklarują chęć uczestniczenia w wyborach, zatem liczba osób, którym można zadać pytanie o to, na kogo by zagłosowali jest mniejsza. Ponieważ liczba ta ma wpływ na dokładność sondażu (wielkość błędu) – podajemy ją odrębnie u góry po prawej stronie wykresu (jako „podstawę obliczeń”). Liczba ta odnosi się do danego badania.

Standard pytań zadawanych w sondażach

Badanie dotyczy potencjalnych wyborów w nadchodzącą niedzielę i rozpoczyna się od zadania pytania o deklarację uczestniczenia w wyborach:

„Proszę powiedzieć, czy gdyby w najbliższą niedzielę (data) odbywały się wybory parlamentarne, to czy wziął(ęła)by Pan(i) udział w wyborach?”

W stosunku do osób, które deklarują chęć wzięcia udziału w wyborach zadawane jest pytanie o preferencje partyjne:

„Proszę powiedzieć, na którą partię by Pan(i) zagłosował(a)?”

Oczekiwana jest spontaniczna odpowiedź respondenta.

W sytuacji, gdy nie udaje się zaklasyfikować odpowiedzi respondenta, albo respondent nie pamięta dokładnej nazwy partii, ankieter uściśla tę odpowiedź zgodnie z listą partii (15 najważniejszych partii + możliwość dowolnego, spontanicznego wskazania „innej”).

Jeśli, mimo zapewnienia o zamiarze uczestnictwa w wyborach, respondent mówi, że nie wie, na którą partię będzie głosował, ankieter odczytuje listę możliwych do wyboru partii politycznych, prosząc o rozważenie, która z nich uzyskałaby poparcie respondenta.

Każdorazowo stosowana jest rotacja listy partii w przypadku jej odczytywania przez ankietera, tak by zminimalizować wpływ kolejności opcji na rezultaty badania.

Odmowa uczestnictwa w badaniu

Nie wszyscy respondenci chcą odpowiadać na pytania dotyczące ich preferencji wyborczych. Nie ma to wpływu na wynik badania tylko w przypadku, gdy taka decyzja nie jest związana z poglądami politycznymi, a wynika przykładowo z braku czasu respondenta lub jego złego nastawienia do rozmów telefonicznych z nieznajomymi. Jeśli jednak odmowa uczestniczenia w badaniu jest związana z poglądami politycznymi, lub stanowi wyraz postawy obywatelskiej pewnej określonej części elektoratu (bojkot sondaży), głosów tej części zabraknie w badaniu, co będzie przyczyną skrzywienia wyników sondażu (zaniżenia poparcia dla danej opcji politycznej). Nagły wzrost poziomu odmów uczestnictwa w kolejnej fali badania może świadczyć o takim zjawisku i powinno to być uwzględnione, jako potencjalne źródło błędu niestatystycznego.

Niezdecydowani

Nie wszyscy wyborcy mają w momencie przeprowadzenia badania sprecyzowane poglądy co do partii politycznej, którą chcieliby poprzeć, mimo tego, że deklarują chęć uczestniczenia w wyborach. Ponieważ ich zachowania mogą być nieprzewidywalne, trudno jest a priori rozdzielać tę kategorię na poszczególne partie proporcjonalnie do poparcia deklarowanego przez wyborców zdeklarowanych. Tacy respondenci stanowią tę część elektoratu, która wahając się, co do wyboru, może zostać przekonana przez którąś opcję, zasilając wyborców konkretnej partii. Dlatego informację o tej części elektoratu prezentujemy odrębnie w każdym badaniu.

Aby uniknąć sytuacji, w której brak poparcia dla którejkolwiek opcji jest spowodowany zaskoczeniem respondenta przez badanie i brakiem skoncentrowania na temacie wyborów pytanie o popracie partyjne zadajemy dwustopniowo. Pierwsza część pytania ma charakter spontaniczny, druga wspomagany. Respondentom, którzy nie są gotowi spontanicznie dokonać wyboru staramy się pomóc poprzez odczytanie listy partii do wyboru (kolejność rotowana). Dzięki tej metodzie udaje się skłonić niektórych wyborców do podjęcia wyboru (podania najbardziej prawdopodobnej popieranej opcji), co ogranicza margines niezdecydowanych. Taka metodologia odzwierciedla sytuację, w której niezbyt zainteresowany polityką (niezorientowany w tym, jakie listy są zarejestrowane w jego okręgu wyborczym) decyduje się jednak na uczestniczenie w wyborach i dokonuje wyboru „nad urną” sposród dostępnych opcji. 

"Inna partia"

Zdarza się niekiedy, że respondent nie chce głosować na żadną z dostępnych w sondażu partii politycznych i wybiera jakąś niszową opcję, lub deklaruje, ze pójdzie do wyborów i zagłosuje na jakąkolwiek inną partię, jeśliby taka się pojawiła, byle nie na żadną obecną partię polityczną. Wszystkie tego typu odpowiedzi kumulowane są w odpowiedzi „inna partia”. Suma wskazań dla tej kategorii zazwyczaj oscyluje wokół błędu statystycznego.

Procentowanie wyników sondażu

W każdym sondażu prezentujemy wszystkie opisane opcje – poparcie poszczególnych partii politycznych, poparcie dla "innych partii", elektorat niezdecydowany i osoby odmawiające ujawnienia swych politycznych preferencji (odmowy). Suma wszystkich tych kategorii wynosi 100%. Prezentowanie odmów i niezdecydowanych ma na celu uświadamiać w analizie wyników, jaki procent elektoratu jest potencjalnie „do zagospodarowania”; z punktu widzenia sondażu jako pomiaru, daje to szansę na oszacowanie dodatkowego błędu przy próbie estymowania wyników przyszłych wyborów.

Wykres słupkowy

Aby zaobserwować rozkład poparcia dla wszystkich partii na jednym wykresie należy kliknąć ikonkę „Wykres słupkowy” - w głównym oknie pokaże się słupkowy wykres poparcia poszczególnych partii w aktualnie wybranym badaniu. Wyniki posortowane są wg malejącej kolejności poparcia, jednak kategorie „inna partia”, „nie wiem” i „odmowa odpowiedzi” są zawsze umieszczone na końcu, w prawej części wykresu.

Dla danego pomiaru na wykresie słupkowym można filtrować dane przez zmienne demograficzne: płeć, wiek i wykształcenie respondenta oraz wielkość miejscowości i region (NTS2) – co pozwala oglądać ranking poparcia w poszczególnych podgrupach elektoratu. Zwracamy jednak uwagę, że podstawy obliczeń dla poszczególnych podgrup są bardzo małe (nawet tylko N=100 respondentów), czego konsekwencją jest duży błąd statystyczny - co w niektórych przypadkach uniemożliwia rzetelną analizę porównawczą. Jeśli podstawa dla badania wynosi N=600 to wybierając kobiety (bądź mężczyzn) możemy się spodziewać podstawy N=300 (około) a wybierając jedną z czterech kohort wiekowych (czy wykształcenia) powinniśmy oczekiwać liczebności nieco tylko większych niż 100. Wtedy maksymalny błąd pomiaru z 3% (dla N=1000 i frakcji 50%) rośnie do około 10 %. Jeśli liczebność wybranej podgrupy spada poniżej N=100 wykres nie jest prezentowany, aby uniknąć nadinterpretacji niepewnych wyników.

Ze względu na liczebność próby badanej zastosowano regionalizację GUS obejmującą 6 regionów NTS-1 zgodnie z poniższą mapą: region północno-zachodni: zachodniopomorskie, lubuskie, wielkopolskie; region północny: pomorskie, kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie; region centralny: mazowieckie, łódzkie; region wschodni: podlaskie, lubelskie, świętokrzyskie, podkarpackie; region południowo-zachodni: dolnośląskie, opolskie; region południowy: śląskie, małopolskie

Poziom ufności

Sondaż poparcia politycznego stanowi jego pomiar, oparty na losowej próbie badawczej, a nie przebadaniu całej populacji wyborców. Losowa – 1000 elementowa - próba sondażu jest jedną z wielu możliwych do wylosowania z całej populacji i wskutek tego otrzymane wyniki odzwierciedlają dokładnie preferencje wyborcze wyłącznie w odniesieniu do tej próby, a dla całej populacji stanowią jedynie przybliżenie (oszacowanie) rzeczywistych poziomów poparcia. Inna losowa próba, użyta w tym samym czasie w badaniu tą samą metodą, dałaby inne wyniki – zbliżone do uzyskanych w zrealizowanym badaniu, ale nie dokładnie takie same. Prawa statystyki pozwalają przewidzieć rozkład wszystkich możliwych do uzyskania wyników na 1000 osobowych próbach – przy czym rozkład ten koncentruje się wokół wartości rzeczywistych dla całej populacji (krzywa dzwonowa). Wylosowanie próby i określenie poziomów poparcia na podstawie badania opartego na niej pozwala jednak oszacować, w jakim zakresie mieści się prawdziwe poparcie (patrz „błąd”). Oznacza to jednak, że z pewnym prawdopodobieństwem prawdziwa wartość poparcia dla całej populacji głosujących pozostaje poza tym zakresem. Standardowo dopuszcza się 5% możliwość odstępstwa większego niż prezentowany błąd – co oznacza 95% poziom ufności.

Zapewnienie wyższego poziomu ufności (np. 99%, czyli dopuszczenie tylko 1% prawdopodobieństwa odstępstwa większego niż wskazane) skutkuje zwiększeniem przedziału ufności (błędu) – wstęgi pokazane na wykresie uległyby poszerzeniu, co powodowałoby optyczne „rozmycie” wyników. Z drugiej strony zawężenie wstęgi błędów („uściślenie wyników”) związane byłoby z dopuszczeniem większego prawdopodobieństwa, że rzeczywiste poparcie pozostaje poza wskazaną wstęgą błędu.

Przyjęcie takiego a nie innego poziomu ufności jest sprawą umowną. W codziennym życiu też nie mamy nigdy pewności i podejmujemy decyzje dopuszczając możliwość pomyłki, przy czym prawdopodobieństwa tych pomyłek – bardziej lub mniej uświadomione – dostosowujemy do ewentualnych potencjalnych ich skutków. Znając rozkład jazdy przychodzimy zwykle na przystanek tramwajowy 5 minut przed planowanym odjazdem, ale już planując dalszą jazdę pociągiem ten margines powiększamy. Związane jest to z konsekwencjami, jakie poniesiemy, gdy wskutek losowych zdarzeń przyjęty margines okaże się zbyt mały…

Pomniejszenie marginesu błędu pomiarowego przy utrzymanym poziomie ufności jest możliwe poprzez powiększenie próby badawczej. Taki zabieg skutkuje przedłużeniem czasu badania i może spowodować, że w jego trakcie dojdzie do zmiany warunków (nastąpi jakieś wydarzenie mające wpływ na poparcie poszczególnych partii). Analiza takiego wyniku byłaby zatem związana z dodatkowym utrudnieniem.

Błąd pomiaru

Ponieważ sondaż dotyczy tylko losowej próby wyborców, osiągnięty wynik jest dokładny wyłącznie dla tej próby, a nie dla całej populacji. Dzięki analizie statystycznej możliwe jest jednak określenie z dużym prawdopodobieństwem (patrz poziom ufności) przedziału, w którym mieści się prawdziwe poparcie dla poszczególnych partii. Przedział taki budowany jest dla przyjętego poziomu ufności, jako wynik osiągnięty z badania próby +/- błąd wyznaczony dla danego poziomu poparcia (frakcji) i określonej liczebności próby (patrz podstawa analizy). Na wykresie pokazano dla każdego sondażu nie tylko poparcie, ale i oszacowanie błędu dla poziomu ufności 95% jako wstęgę o określonym kolorze. Z punktu widzenia statystyki istnieje więc 5% prawdopodobieństwa, że prawdziwe poparcie dla poszczególnych partii pozostaje poza kolorową wstęgą. (Na 20 wyników średnio 1 odbiega od zaznaczonego przedziału – niestety analiza statystyczna nie pozwala na określenie, który z pomiarów jest błędny). (patrz poziom ufności). Błąd pomiaru bywa też nazywany niepewnością pomiarową, dla oddania faktu, że nie jest to niedopatrzenie badacza a jedynie właściwość metodologii pomiaru polegająca na niemożności wskazania prawdziwego wyniku dla badanej populacji.

Szacowana frekwencja

Sondaż gromadzi wyłącznie deklaracje, które nie zobowiązują do żadnego konkretnego działania wyborców i odnoszą się do hipotetycznych wyborów w najbliższą niedzielę, a nie do wyborów w dalszej przyszłości. Wskutek tego obserwuje się pewne zawyżenie deklaracji uczestnictwa w wyborach (wynikające zarówno z faktu, że łatwiej jest coś deklarować, niż spełnić oraz z poczucia obowiązku respondentów, by nie wypaść w badaniu na kogoś, kto jest bierny). Wieloletnie doświadczenie badawcze pozwala na dokonywanie przeliczeń, uwzględniających zarówno charakterystykę respondentów jak i rodzaj wyborów (parlamentarne, prezydenckie, unijne, samorządowe). W wyniku tego możliwe jest estymowanie przyszłej frekwencji wyborczej w dniu wyborów. Jest to jedyny wynik badania ekstrapolowany na przyszłe rzeczywiste wybory. Pozostałe wyniki odzwierciedlają aktualne w dniu badania poparcie poszczególnych partii.

Sondaże około wyborcze

Poszczególnym sondażom poparcia partii towarzyszą dodatkowe pytania dotyczące aktualnych wydarzeń. Ich wyniki są prezentowane w odrębnym oknie. Przechodząc do tego okna można wybrać ze spisu także wyniki badań realizowanych w innych terminach. Jeśli badanie dotyczy poszczególnych partii politycznych zachowana jest standardowa kolorystyka z głównego wykresu.

Badana populacja

Populacją badaną w sondażach poparcia partii politycznych są osoby pełnoletnie zamieszkujące teren Polski, posiadające czynne prawo wyborcze w dniu prowadzenia badania. Populacja ta – zgodnie z danymi GUS („Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.”, tablica 23) wynosi (stan na 31.12.2010) 31 059 881 osób. Należy zdawać sobie sprawę, że podana liczba jest obarczona błędem wynikającym z faktu niepełnego uwzględnienia emigracji zarobkowej. Objęcie badaniem tak licznej populacji jest praktycznie niemożliwe i bardzo kosztowne, dlatego badaniu podlega wyłącznie próba.

Próba

Próba to podzbiór populacji, a więc wybrana jej część, o liczebności zwykle zdecydowanie mniejszej niż cała populacja, na której przeprowadzane jest badanie. Dlaczego badać tylko próbę, a nie całą populację? Przemawia za tym wiele względów natury praktycznej, w tym w szczególności łatwość zrealizowania niewielkiego badania, krótki czas jego trwania i stosunkowo niewielkie koszty wykonania. Okazuje się, że dobrze dobrana próba może dostarczyć potrzebnych informacji, a ich dokładność będzie zadowalająca (patrz błąd pomiaru, patrz poziom ufności). Dzięki niskim kosztom, krótkiemu czasowi realizacji i szybkiemu dostarczenie wyników możliwe jest powtarzanie takiego badania i śledzenie trendów czasowych zjawisk (co jest bardzo istotne w badaniach poparcia politycznego).

Wystarczy uświadomić sobie jak ogromne nakłady sił i środków pochłania Narodowy Spis Powszechny (badania całej populacji), i że na opublikowanie jego wyników czeka się ponad rok, by zorientować się, że cenzus całego elektoratu – choć dokładniejszy od badania na próbie – nie ma szans na praktyczne zastosowanie.

Próba losowa

Jeśli sposób dobierania próby umożliwia określenie prawdopodobieństw wejścia poszczególnych elementów populacji (konkretnych wyborców) do próby badawczej jeszcze przed badaniem, to próbę nazywamy losową. W próbie losowej prawdopodobieństwa te są zwykle równe, co oznacza, ze każdy wyborca ma jednakowe szanse być zapytany w badaniu. Losowość próby pozwala na wyciąganie wniosków o charakterze statystycznym w odniesieniu do całej populacji badanej.

Próba reprezentatywna

Próba reprezentatywna to próba o charakterze losowym, o liczebności pozwalającej na wyciąganie wniosków z określonym błędem (patrz błąd, patrz poziom ufności). Zwykle losową próbę o liczebności 1000 respondentów, pozwalającą na wnioskowanie z błędem nie gorszym niż ok. 3%, uważa się za reprezentatywną. Jeśli próba dobierana jest losowo i ma dużą liczebność, to jej struktura odzwierciedla strukturę badanej populacji. Można to osiągnąć również poprzez odpowiednie warstwowanie próby, czyli taki jej dobór, by proporcje terytorialne odpowiadały populacyjnym. Zachowując losowy charakter doboru respondenta nie można w badaniu telefonicznym osiągnąć ścisłych proporcji populacyjnych płci i wieku, gdyż nie jest znana z góry charakterystyka płci i wieku osób posiadających telefon (chodzi o przypisanie z góry cech demograficznych osób konkretnym numerom telefonów). Pewne – zwykle niewielkie - odstępstwa w rozkładzie demograficznym zrealizowanej próby daje się wyrównywać poprzez ważenie postrtatyfikacyjne. (patrz ważenie wyników sondaży politycznych)

Dobór próby do sondaży politycznych realizowanych techniką CATI

Badanie realizowane jest na połączonej próbie telefonów stacjonarnych (50%) i komórkowych (50%), losowanych ze specjalnej bazy numerów wygenerowanych na podstawie zakresów numerów przydzielanych poszczególnym operatorom telekomunikacyjnym (stacjonarnym i komórkowym) przez Urząd Komunikacji Elektronicznej. Dzięki temu baza zawiera numery wszystkich telefonów, bez względu na fakt czy zostały one kiedykolwiek opublikowane w książce telefonicznej. Odpowiednie procedury pozwalają na czasowe wyłączenie z losowania telefonów jeszcze nieaktywowanych, oznaczanie i wyłączenie telefonów firmowych, dopisywanie lokalizacji numerów stacjonarnych (z uwzględnieniem podziału na poszczególne gminy) i ustanawianie karencji na telefonach wykorzystywanych w różnych badaniach. Procedury te stosowane są w sposób ciągły, co zapewnia wysoką aktualność bazy.

Baza umożliwia praktyczne stosowanie metodologii losowego doboru numerów telefonów (Random Digit Dialing – RDD), pozwalającej dotrzeć do wszystkich aktywnych telefonów, bez względu na ich lokalizację terytorialną w kraju, w mieście czy na wsi. Dane z różnych badań wskazują, że dostęp do telefonii (stacjonarnej w gospodarstwie domowym lub komórkowej) ma obecnie ponad 90% mieszkańców Polski – i dzięki wybranej metodzie gromadzenia numerów telefonów osiągamy takie pokrycie populacji badanej – bez względu na lokalizację miejsca zamieszkania respondenta. Wskaźnik ten nie odbiega od praktycznie osiąganych wskaźników badań face-to-face, a dotarcie przez telefon nie wymaga wiązkowania próby, co powoduje jej zwiększone rozproszenie.

Losowanie numerów stacjonarnych do sondażu odbywa się zgodnie z przyjętym warstwowaniem odpowiadającym podziałowi próby ogólnopolskiej na poszczególne województwa (16) i klasy wielkości miejscowości (stosowany jest podział na 9 klas: odrębnie wsie i 8 kategorii wielkości miast: do 10 tys., do 20 tys., do 50 tys., do 100 tys., do 200 tys., do 500 tys. do 1 mln. mieszkańców i odrębnie Warszawa). Biorąc pod uwagę, że nie w każdym województwie występują największe miasta, daje to 103 odrębne warstwy terytorialne. Na tym etapie części wiejskie gmin miejsko-wiejskich są dołączane do warstwy wsi w określonym województwie, a miasta z tych gmin zasilają warstwy miast określonej klasy wielkości w województwie. Lokalizacja telefonów stacjonarnych (w podziale na gminy) jest w większości przypadków znana z góry, a w przypadkach wątpliwych jest potwierdzana w trakcie wywiadu. W ramach każdego gospodarstwa domowego dobierany jest losowo respondent – przy czym procedura doboru uwzględnia nie tylko jego płeć i wiek, ale i wykształcenie.

Telefony komórkowe losowane są jako prosta próba losowa dostępnych spośród całej puli numerów telefonów komórkowych. Lokalizacja terytorialna telefonów komórkowych jest ustalana w trakcie wywiadu, a respondentem jest posiadacz telefonu.

Proporcje w liczbie wywiadów realizowanych w poszczególnych warstwach terytorialnych odpowiadają proporcjom populacji osób w wieku ponad 18 lat – dzięki czemu zapewnione jest dokładne pokrycie całego kraju badaniem, a – nawet niewielkie – różnice w stopniu telefonizacji kraju nie maja wpływu na reprezentatywność regionalną i urbanizacyjną zrealizowanej próby.

Próba zrealizowana – jak zawsze w przypadku losowego doboru respondenta -  charakteryzuje się losowymi odstępstwami proporcji płci i wieku w porównaniu z badaną populacją. Dlatego też dokonywane jest ważenie poststratyfikacyjne danych, uwzględniające zarówno rozkłady terytorialne jak i płeć, wiek oraz wykształcenie respondenta. W procedurze ważenia uwzględniamy również rodzaj telefonii (stacjonarna / komórkowa) i deklarowane uprzednie zachowania polityczne (patrz ważenie wyników sondaży politycznych). 

Telefony stacjonarne i komórkowe

Telefonia stacjonarna w Polsce przeżywała intensywny rozwój w latach 90-tych ubiegłego wieku – tuż po zmianie ustroju. Doprowadziło to do wyposażenia średnio ok. 75% gospodarstw domowych w telefony, co umożliwiło rozwój badań opartych na wywiadach telefonicznych, dotyczących nie tylko instytucji (business-to-business, B2B), ale i osób prywatnych (business-to-consumer, B2C). Szybki rozwój telefonii komórkowej w początku obecnego stulecia doprowadził najpierw do zastopowania rozwoju telefonii stacjonarnej, a następnie do jej regresu w użyciu domowym. Telefonia komórkowa zaczęła wypierać telefonię stacjonarną i już w końcu 2005 roku liczba osób posiadających dostęp do komórek była większa niż tych, którzy korzystali z telefonów stacjonarnych w domach. Utrzymująca się jeszcze przez pewien czas dysproporcja w kosztach połączeń komórkowych i stacjonarnych skutecznie powstrzymywała użycie tych pierwszych w badaniach, ale obecnie już nie stanowi żadnej przeszkody. Mimo spadku dostępności respondentów w badaniu na telefonach stacjonarnych sumaryczna penetracja obu rodzajów telefonii rośnie z roku na rok i obecnie przekracza już poziom 90% dorosłej populacji. Dzięki dopuszczeniu do rynku wielu operatorów telekomunikacyjnych nie obserwuje się obecnie dysproporcji w dostępie do telefonii - zarówno w podziale wojewódzkim jak i w odniesieniu do poziomu urbanizacji (a więc tereny wiejskie nie są szczególnie pomijane). Próba telefoniczna nie wymaga łączenia wielu wywiadów w jednym miejscu (wiązkowania), a zatem pozwala na duże rozproszenie terytorialne i umożliwia np. włączenie numerów telefonów z wszystkich miast powyżej 20 tys. mieszkańców w ramach każdej próby z uwzględnieniem reprezentacji wielu miast mniejszych i licznych gmin wiejskich w ramach każdego województwa. Możliwe jest więc bardzo ścisłe warstwowanie próby – a nadzór nad realizacją badania w poszczególnych warstwach jest zapewniony on-line przez serwer studia CATI. Obecna próba mix telefonów stacjonarnych i komórkowych zapewnia wysoką reprezentatywność badania, pokrywając ponad 90% populacji badanej. Niewiele prób realizowanych w terenie techniką bezpośredniego kontaktu może się pochwalić tak szerokim dotarciem do wszystkich potencjalnych respondentów.

Wybór metodologii badań sondażowych

Chcąc przeprowadzić badanie – czy to rynku czy opinii publicznej – należy zawsze dostosować jego metodologię do potrzeb badania. W przypadku badań sondażowych (zwłaszcza o tematyce politycznej), przy wyborze metodologii brane są pod uwagę różne (także specyficzne) aspekty. Główne z nich to:

  • Dostępność aktualnego operatu losowania próby, czyli spisu wszystkich potencjalnych badanych osób, który nie pomijałby dużych części populacji badanej (błąd braku pokrycia)
  • Możliwości techniczne szybkiego i sprawnego dotarcia do respondenta nieobarczone nadmiernym kosztem

Ważenie wyników sondaży politycznych

Jeśli rozkład poszczególnych cech respondentów w próbie odbiega od rozkładu w populacji – a tak jest w przypadku losowego doboru respondentów w badaniu telefonicznym w odniesieniu do ich płci i wieku – skompensowanie nierównych proporcji możliwe jest poprzez przypisanie poszczególnym respondentom wag – liczb, które uwzględniane są w przyszłych analizach. Jednostki nadreprezentowane w próbie otrzymują wagi mniejsze od 1, a niedoreprezentowane – większe. Dzięki temu możliwe jest prowadzenie analiz sondażu tak, jakby struktura zrealizowanej próby odzwierciedlała strukturę populacji badanej.

Zleceniodawcy sondaży politycznych

Przy realizacji politycznych badan sondażowych współpracujemy z największymi mediami w Polsce - stacjami telewizyjnymi i radiowymi, prasą codzienną i tygodnikami opinii. Najczęściej pomiary realizujemy dla TVN24, Faktów TVN, Radia RMF FM, Gazety Wyborczej, Radia Zet, tygodników Newsweek i Wprost. Dla pełnej porównywalności wyników zawsze stosujemy ten sam standard zadawania pytań, sposób doboru i stratyfikację próby.